'Pargîn:' Kürt kültürünü koruma ve modernleştirme merkezi
Haber
11 Kasım 2021 - Perşembe 13:11
 
'Pargîn:' Kürt kültürünü koruma ve modernleştirme merkezi
Kuzeydoğu Suriye, Özerk Yönetim tarafından ele geçirmeden önce, Suriye rejiminin teşvik ettiği kültür dışındaki kültürler yasaklandı, sansürlendi, özellikle Arap olmayan, Kürt, Ermeni, Süryani kültürler... Film çekimi, müzik, tiyatro gizlice yapılıyordu. Bu nedenle kültürü canlandırmak güçlü bir siyasi eylemdir ve bir zamanlar kuşatılan halkların varlıklarını ortaya koymasını sağlar.
Kültür Sanat Haberi
'Pargîn:' Kürt kültürünü koruma ve modernleştirme merkezi

FERSUDE - Güneş, Rojava olarak adlandırılan Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi'nin kontrolü altındaki bölgeye özgü küçük köylerin bulunduğu kurak tepelerde geziyor. Dar ve tozlu yol boyunca, bir petrol kuyusunun alevi gökyüzüne dağılıyor. Yeni hasat edilmiş tarlalarda koyun sürüleri otlarken, güneş yanığından korunmak için genç çobanların başları bir eşarpla çevrilmiş. 

 

Pargîn Kültür Merkezi, Qaraçox dağına yakın bir bölgenin kalbindeki Besta Sus köyünün hemen dışında , toprak ve saman ile inşa edilmiş bir binada faaliyet gösteriyor. Binanın kapalı bir terasa bakan bahçesi, Mayıs ayının boğucu sıcağında hoş bir tazelik sunmakta.

 

Pargîn Kültür Merkezi, Kuzey ve Doğu Suriye Demokratik Federasyonu. (Fotoğraf: Loez)

 

Merkezin yöneticisi İbrahim Feqe, yer seçimini açıklarken "Burası koçların (Kürt göçebelerin) yeridir. 1950'den beri buraya yerleştiler ve diğer kültürlerden etkilenmediler. Burası eski gelenekler açısından zengin, bu yüzden burada olmak istedik, şehirlerde veya başka bir yerde değil. Ama bu başka bir yere taşınamayacağımız anlamına gelmiyor, projemiz Kuzeydoğu Suriye'deki Dicle ve Fırat nehirleri arasında uzanıyor. Hatta tüm dünyaya ulaşmak istiyoruz" diyor. Pargîn, su baskını durumunda göçebelerin çadırlarını koruyan kanala verilen Kürtçe isimdir. Kadim Kürt kültürünü korumayı ve canlandırmayı sembolize ediyor.

 

Pargîn, projenin iki yıl olgunlaşmasının ardından kapılarını altı ay önce açtı. Ekip, yaklaşık otuz kişiden oluşmakta. Ama sabit sınırları olan bir sayı değil, insanlar gelip gidiyor. İbrahim, üyelerin gönüllü olduğunu ve "çalışan olarak değil, kişiliklerine, kültür ve sanat sevgilerine göre" seçildiğini söylüyor. Bunların çoğu kadın.

 

Pargîn Kültür Merkezi, Kuzey ve Doğu Suriye Demokratik Federasyonu. (Fotoğraf: Loez)

 

İmaj, müzik, araştırma ve diğer farklı dallarda kendi kendini organize ediyor. İbrahim, "Pargîn diğer merkezler gibi değil, Pargîn'de bürokratik bir sistem bulamazsınız, günlük rutin yok" diyor. "Burada herkes başka yerlerde karşılaşabileceğimiz sorunlar olmadan huzur ve sükunet içinde yaşıyor." Özerk Yönetim, araziyi sağlamada, binaların inşasını finanse etmede ve pahalı geleneksel kostümlerin satın alınmasında yardımcı oldu. Ancak üyelere maaş ödemiyor.

 

Merkezin bir diğer kurucusu Shero Hinde, "Sanatı yapan sadece finansal kaynaklar değil,"diyor. Merkez, projeyi gerçeğe dönüştürmelerine yardımcı olan köylülerin ve diğer sanatçıların katkılarını  da kabul ediyor.

 

Pargîn Kültür Merkezi, Kuzey ve Doğu Suriye Demokratik Federasyonu. (Fotoğraf: Loez)

 

Pargîn'in bir eğitim ve üretim merkezi olması amaçlanmakta. Atölyeler iki ay önce başladı. "Antik kültürlerle ilgili bir belgesel dizisinin 14 bölümünü bitirmek üzereyiz. Eğitim de bitmiyor. Dengbêjî ve diğer teknik eğitim, kültürel eğitim, senaryo yazarlığı, dans ve film tarihi gibi. Gelecekte, Derweş ve Edule gibi halk masalları hakkında uzun belgesellerin hazırlanması planlanmakta,” diyor.

 

Merkez ekibi, çevredeki nüfusa açık. Özellikle çekimler sırasında, katılmaları için davet ediliyorlar. İbrahim, "Film çektiğimizde yaklaşık 300-400 kişi olabiliyor. Atlarını, arabalarını, çocuklarını getirenler var" diyor. Örneğin, merkezin ilklerinden biri olan Siwaro klibinin çekimlerinde olduğu gibi:

 

Siwaro'yu dinlemek için tıklyın: https://www.youtube.com/watch?v=9aRR-22k57I

 

Pargîn projesi, Hunergeha Welat yapısının ve Rojava Film Komünü’nün bir parçası. Aynı kişiler buraya da katkı sağlıyor. İbrahim Feqe, Shero Hinde, film yapımcısı, söz yazarı ve müzisyen Mahmûd Berazi. Merkez açılmadan önce hepsi zaten birlikte çalışıyordu.

 

Shero, "Hunergeha Welat'ı 2014 yılında açtık, o zaman öncelik   merkezin inşası  ve  ekipmandı."diyor.

 

Berazi, 1980 yılında Kamışlo'da doğdu, fotoğraf ve sinema ile ilgilenmeden önce mimarlık okudu. 2007 yılında Rojava'da gizlice çalışmaya başladı, çünkü rejim yasalarına göre Kürt kültürü hakkında konuşmak yasaktı. Sanatsal yapılar yaratmak onun için yaratılış karşısında yeni bir ruh hali geliştirme fırsatıydı.

 

 "Tecrübemizle,  geleneksel eserlere modern bir kostüm giydirmek istedik, çünkü yeni nesil eski şarkıları eskisi gibi dinlerlerse kendini inşa edemez. Genç bir insan her zaman Şakiro, Mele Xelil ve Ezize Sime'yi geleneksel versiyonda dinlemek istemez. Ancak modern bir müzikal temel hazırlık, modern ritimler ve yeni, daha güncel bir edebi tarz geliştirildiğinde, bu eserlerin modern versiyonu yaratılabilir. Gelenek doğrultusunda ve aynı zamanda modern dünyada yapılanlara tutunarak. Bu yaratılış sadece bizim işimiz değil, yüzlerce yıl boyunca yüzlerce insanın emeği, onların tarihini kurtarmak için çabaladık."

 

Pargîn Kültür Merkezi, Kuzey ve Doğu Suriye Demokratik Federasyonu. İbrahim Feqe ve Shero Hindê, merkezin kurucularından

(Fotoğraf: Loez)

 

Ekim 2019'daki TSK saldırıları sırasında Hunergeha Welat, birkaç gün içinde hit olan Şervano adlı bir şarkı yayınladı. Shero, "En sevdiğim şarkı değil," diye açıklıyor, "ama zor koşullarda insanların morale, nefese  ihtiyacı var." Şarkının başarısının analizi, grubun prodüksiyonlarının başarısı için bir anahtar sağlıyor: ritim, basit şarkı sözleri. Ve haberlere bağlı olan hızlı bir yapım. "Ben, heval İbrahim Feqe, heval Mahmud Berazi ve heval Hacı Mousa ile Film Komünü üyeleri Eli ve Savinaz, hepimiz bu şarkıyı bir an önce bitirmek istedik. Sanatçıların tüm duyguları kısa sürede dile getirildi. Sözleri ben ve İbrahim Feqe yazdık, melodiler  Mahmud Berazi tarafından bestelendi ve Hacı Mousa güzel sesiyle seslendirdi. Klibi, Film Komünü üyeleri hazırladı."

 

Hüseyin ve Kahraman merkezde şarkı söyleyerek dengbêj eğitimi almaktadır. (Fotoğraf: Loez)

 

Shero'nun söylediği gibi, Kuzeydoğu Suriye, Özerk Yönetim tarafından ele geçirmeden önce, Suriye rejiminin teşvik ettiği kültür dışındaki kültürler yasaklandı, sansürlendi, özellikle Arap olmayan, Kürt, Ermeni, Süryani kültürler... Film çekimi, müzik, tiyatro gizlice yapılıyordu. Bu nedenle kültürü canlandırmak güçlü bir siyasi eylemdir ve bir zamanlar kuşatılan halkların varlıklarını ortaya koymasını sağlar. "Askeri alanda nasıl direniş gerekiyorsa, bilimsel ve sanatsal alanda da buna ihtiyacımız var, çünkü düşmanlarımız kimliğimizi öldürmeye çalışıyor. Kadim kültürümüzü, atalarımızın kimliğini kurtarmak istiyoruz. Daha önce bu kadar özgür hissedemiyorduk, şimdi sanatsal özgürlüğümüzün tadını çıkarıyoruz. Her şey elimizde, toplum, tarih. İstediğimiz her şeyi toplayabiliriz. Önemli olan kameralarımızı tutmak ve ülkemizdeki her çakıl taşını filme almak. Özerk Yönetim bize işimizi yapma özgürlüğü veriyor. Hangi konu üzerinde çalışmak istiyorsak çalışabiliyoruz, bu özgürlük esastır. Bize hiçbir şey yasak değil, çünkü bu devrimi başlattık ve bedelini kanımızla ödedik. Bunun için çalışıyoruz ve merkezimiz bundan faydalanıyor. Kardeşlerimiz kanlarını verdiler, diğerleri hala savaşıyor ve direniyor. Kendilerini feda ettikleri gibi çalışmak istiyoruz ve onların fedakârlıkları seviyesine asla ulaşamayacak olsak da bu zor günlerde toplumumuza ışık ve umut getiren işler yapmak istiyoruz" dedi.

 

Kürt yapımları, propaganda barındırdığı bahanesiyle bazen eleştiriliyor. İbrahim Feqe, "Propaganda kuru ve önemsiz bir şeydir, sanat değildir. Ama şimdi tüm evren politik, ekonomi politik, sanat ekonomi, hayat ekonomi. Boş sloganlardan çok uzağız. Partilerden uzak durmaya, toplumun değerlerine ve ilkelerine göre mümkün olduğunca çalışmaya çalışıyoruz. "

 

Kedistan /Loez

Kaynak: Editör:
Yorumlar
Haber Yazılımı