Yevgeniya Gaber: Türkiye’nin Rusya ve Ukrayna arasında kurmaya çalıştığı denge Ukrayna’nın aleyhine işlemeye başladı
Haber
14 Nisan 2022 - Perşembe 13:00
 
Yevgeniya Gaber: Türkiye’nin Rusya ve Ukrayna arasında kurmaya çalıştığı denge Ukrayna’nın aleyhine işlemeye başladı
"Rusya ile savaşan ve direnişe giren tek Avrupa ülkesiyiz, hatta son 15-20 yıla bakarsak direkt Rusya'ya karşı çıkan bir ülke olmadı."
Dünya Haberi
Yevgeniya Gaber: Türkiye’nin Rusya ve Ukrayna arasında kurmaya çalıştığı denge Ukrayna’nın aleyhine işlemeye başladı

FERSUDEDaktilo1984'ün Ukrayna’daki gazetecileri ve uzmanları ağırladığı Kiev Radyosu programında Cem Özen, Carleton Üniversitesi Modern Türkiye Çalışmaları Merkezi Kıdemli Analisti ve Ukrayna Başbakanı Eski Danışmanı Yevgeniya Gaber ile Ukrayna’daki direnişi ve işgal günlerinde Türkiye’nin politikalarını konuştu.

 

“Ukrayna’nın en büyük zaferlerinden biri, sözde yenilmez Rus ordusu imajını kırmaktı”

 

  • Avrupa’dan gelen destek etkili tabii ama Ukrayna'nın aslında askeri bir geleneği yok, bu başarı nasıl sağlandı? 

 

Askeri gelenek yok diyorsunuz ancak unutulmamalı ki 2014’ten beri savaş halindeyiz. Hibrit savaş dense de Ukrayna doğusunda çatışmalar hiç durmadı. Ateşkes olsa da çok fazla ihlal yaşandı. 8 yıldan uzun bir sürenin sonucu bu. Rus askerlerinin hangi taktik ve silahları kullandıklarını biliyoruz. Devamlı cephede askerlerimiz vardı. Askeri yardımların rolü tabii var, kesinlikle göz ardı edemeyiz ama önemli olan bu tecrübe. Rusya ile savaşan ve direnişe giren tek Avrupa ülkesiyiz, hatta son 15-20 yıla bakarsak direkt Rusya'ya karşı çıkan bir ülke olmadı. Rus ordusu dünyanın ikinci en büyük ordusu. Belki 10-20 kat büyük Ukrayna ordusundan, fakat önemli olan dediğim gibi bizim sahip olduğumuz bu tecrübe. Şu an Rusya ne kadar, sözde, güçlü olsa da Sovyet tarzı mantıkla sürdürüyor savaşı. Tabii tanklar önemli, ama 21. yüzyıl teknolojisini biliyoruz, bu Rus ordusunda pek kullanılmıyor. Eski kafalı yöntemleri var ve bunlar artık çalışmıyor. Biz bu savaşı modern tarzda sürdürmeye hazırız. Moral ve motivasyon da çok önemli biliyorsunuz. Ukrayna askerleri ne için ve kimin için bu savaşı verdiklerini çok iyi biliyorlar. Rus askerleri sözde Nazi öldürüyorlar ama Ukrayna'ya geldiklerinde ortada nazi olmadığını görüyorlar. Hayat şartlarının Rusya’ya göre daha iyi olduğunu görüyorlar, karşılarında hem Ukrayna askerini hem Ukrayna halkını buluyorlar. O yüzden askeri bir ruhları yok, sadece yağmalayıp geçiyorlar, amaçları belirsiz, Kiev’i mi almaya geldiler, Ukrayna’daki rejimi mi indirmeye geldiler, halkı mı öldürecekler, doğuyu mu kontrol altına alacaklar… Ukrayna halkının burada daha güçlü olduğunu görebiliriz ve en önemli zaferlerinden biri de sözde yenilmez Rus ordusu imajını kırmaktı. Kimse Ukrayna'nın 2 hafta bile dayanabileceğini düşünmüyordu. Başka ülkeler için bir güven teşkil ediyoruz burada.

 

“Eskiden beri Rusya’da kocaman bir Rus imparatorluğu mentalitesi var, Ukrayna’yı Rusya’nın bir parçası olarak görmek çok önemli”

 

  • Peki Rusya’daki bu nefret hali, histerik bir nefret hatta, nereden geliyor Ukrayna’ya karşı?

 

Problem çok defa sadece Putin’den kaynaklıymış gibi çok sınırlı yaklaşımlar görüyorum. Ne yazık ki problem sadece Putin ile sınırlı değil, Rus toplumuyla da alakalı. Son yapılan anketlerde Rus halkının savaşa verdiği destek 83-85 civarında çıktı. Yani bu demek ki Rus toplumunun çok büyük bir kısmı bu savaşı destekliyor. Bunda propagandanın yanı sıra var olan korkunun da etkisi olduğunu yadsımıyorum elbette. Çünkü Rusya'nın içinde de çok önemli siyasi baskılar var ama bir de Rus halkının tarihi nefreti ve kini var Ukrayna'ya karşı. Yani yeni bir gelişme değil, 1932-33 yıllarında da Ukraynalıları öldürmeye çalışıyorlardı Ukrayna milliyetçiliği ile Sovyetlerin varoluşunu baltalıyorlar diye. Ukrayna halkını kabul etmiyorlardı. Şimdi aynısını görüyoruz. Kırım Tatarları ve Ukraynalılar için sürgün çok aşina bir olgudur tarihe baktığınızda. Yine bugün insanların işgal alanından Kiev’in elindeki topraklara geçmelerine izin verilmiyor. Ne yapıyorlar, Rusya’ya koridorlar açıyorlar, bu insanların elinden pasaport ve kimliklerini alıp Rusya’ya sürüyorlar. Daha yeni bir Rus milletvekili “Bu çocukların Rusçası yok onları kamplara gönderelim Rusça öğrensinler” dedi. Daha önce Rus dünyasını Ukrayna’da kurmaya geliyoruz demediniz mi, hangi hakla bu çocukları şimdi alıp Rusya'ya götürüp Ruslaştırmaya çalışıyorsunuz? Eskiden beri Rusya’da kocaman bir Rus imparatorluğu mentalitesi var, Ukrayna’yı Rusya’nın bir parçası olarak görmek çok önemli o yüzden. Ukrayna kaybedilirse o kimlik kaybedilmiş olacak. Ukrayna, Rusya’sız çok mutlu yaşayabilir, bunun tersi olmaz. O kin bu tarihi semptom ile alakalı, Ukrayna'nın daha rahat bir hayat yaşaması ile alakalı. Başkalarının benden daha iyi hayat yaşamalarına yönelik bir kin. Benim ailem var, arkadaşlarım vardı Rusya’da onlar bile beni tanımalarına rağmen, siz bunu hak etmişsiniz diyorlar. Ukrayna halkı var olmayı haketmiyor, açık açık bunu söylüyorlar. Bu savaş bir yağmacılık haline geldi, kinle, nefretle, savaş suçlarıyla karşı karşıyayız.

 

“Türkiye yaptırımları uygulamayarak Rusya’nın bütçesini doldurmaya devam ediyor”

 

  • Türkiye’nin hem Rusya hem Ukrayna ile yakın ilişkileri var ve bu tavrı yapıcı bulundu. Bunun yanında giderek kutuplaşan bir atmosfer var. Türkiye sizce bu tarafsız tutumunu ne kadar devam ettirebilir?

 

Ukrayna’da Türkiye’nin pozisyonu takdir ediliyor ve arabuluculuk inisiyatifleri, çabalarına olumlu bakıyoruz. Cumhurbaşkanımız da ve halk da yapılan diplomasiyi yapıcı buluyor. Ne kadar olumlu sonuçlanır, ben kötümserim o konuda çünkü bu savaşın sonu Putin’in kararına bağlı ve Putin’i etkilemek şu an mümkün değil. Putin'in kafasında sonuna kadar sürdürmek var bu savaşı. Ama diyalog hep iyidir tabii, karşı tarafın pozisyonunu kestirebilmeye olanak tanır. Türkiye’nin yaptırımları uygulamaması, Rus turistleri davet etmesi, onlara kredi desteği garantilemesi ve Rusya ile enerji işbirliğini artırması iyi karşılanmıyor ama. Belli bir noktadan sonra bu seçimi yapmak gerek ve bu prensipli bir seçim olmalı. Ukrayna’yı desteklemesi gerekirdi, bu desteğin diplomasiyle sınırlı olduğu kısmı geçtik, bizim karşımızda artık savaş suçları işleyen afedersiniz manyak biri var. Ve onu durdurmak için her yöntem, her araç ve her yol kullanılmalı. Türkiye yaptırımları uygulamayarak Rusya’nın bütçesini doldurmaya devam ediyor. Bu bütçenin yarısından fazlası askeri ihtiyaçlar için kullanılıyor ve Ukrayna'da savaş uzuyor. Ben bu zinciri görüyorum baktığımda. Artık batıdan gördüğü baskıyla da çok alakalı değil, Türkiye daha prensipli bir seçim yapmalı. Bizi barıştırmak, arabuluculuk güzel bir şey fakat afedersiniz, tecavüz edilen ile tecavüz eden arasında mesafeyi ne kadar aynı tutabilirsiniz. Bu tarafsızlık Ukrayna’nın aleyhine gelecek bir noktadan sonra. Soykırımdan bahsediyoruz. Bu soykırımı yapanla yani tecavüz eden kişiyle ne kadar ilişki sürdürebilirsiniz, şüphelerim var. Ama bence Türkiye denge politikalarına devam edecek, enerji ile ilgili endişeler ağır basıyor. Yine de aslında kaynakları çeşitlendirme yoluna gidilebilir, enerji için farklı ilişkiler kurulabilir. Sadece Ukrayna için değil, böyle bir yön Türkiye için de daha faydalı ve geleceğe dönük bir yatırım olabilir.


Söyleşinin tamamını buradan izleyebilirsiniz.

Kaynak: Editör:
Yorumlar
Haber Yazılımı